HET ONTSTAAN
De Orde van Interzijn (in het Engels de ‘Order of Interbeing’, in het Vietnamees de ‘Tiep Hien’ Orde) is door Thich Nhat Hanh in het leven geroepen in Vietnam in het midden van de jaren ’60, ten tijde van de Vietnam-oorlog dus. Hij wilde een moderne vorm van het aloude boeddhistische onderricht ontwikkelen en in de praktijk brengen om een tegenwicht te bieden tegen de haat, het geweld en de verdeeldheid die Vietnam toen zo in hun greep hielden. In 1966 wijdde hij zes mensen tot lid, die zich allen inzetten om het leven in aandacht te combineren met het werken voor de vrede en het bieden van hulp aan de slachtoffers van de oorlog. Zij namen de Veertien Aandachtsoefeningen aan die de basis vormen van de Orde van Interzijn. Ongeveer vijftien jaar bleven zij de enige leden. In deze lange beginperiode werd geëxperimenteerd met de actieve beoefening van een geëngageerd boeddhisme. Eén van de dingen die de eerste leden van de Orde leerden was hoe belangrijk het is om in een leven van hard werken voor vrede en gerechtigheid regelmatig halt te houden. Eens in de week hielden zij een dag van bewuste aandacht, waarop zij alleen een aantal simpele werkzaamheden in aandacht verrichtten en verder samen mediteerden. Zo voedden zij zichzelf en voorkwamen daarmee uitputting en ontmoediging. Bovendien versterkten zij hun vermogen aandachtig te blijven, ook onder de moeilijkste omstandigheden, en verdiepten zij hun inzicht in de aard van het lijden waarin zij verlichting wilden brengen.
In 1981 werd het zevende lid gewijd, en sindsdien zijn er velen gevolgd, ook in het westen. De laatste jaren maakt de Orde een periode van sterke groei en verandering door, er zijn nu honderden leden over de hele wereld.

HET DOEL
Het doel van de Orde is altijd geweest om gestalte te geven aan het geëngageerde aspect van het boeddhisme. In de veertien aandachtsoefeningen spreekt Thich Nhat Hanh in verband hiermee over het Bodhisattva-ideaal, dat wil zeggen het ideaal van een leven in dienstbaarheid, geworteld in bewuste aandacht. Ten tijde van de oprichting uitte die dienstbaarheid zich, zoals gezegd, in het werk te midden van de slachtoffers van de oorlog in Vietnam en voor de vrede. Ook nu, meer dan dertig jaar later in het westen, wordt van de leden verwacht dat ze hun begrip, mededogen en vrijgevigheid ontwikkelen ten bate van een ieder die lijdt, inclusief henzelf. Dit Bodhisattva-ideaal wordt uitgedrukt in de Veertien Aandachtsoefeningen, die het hart van de Orde vormen. De Veertien Aandachtsoefeningen kunnen beschouwd worden als een meer gedetailleerde versie van de Vijf Aandachtsoefeningen. (De aandachtsoefeningen, in het Engels ‘mindfulness trainings’, werden voorheen in het Engels ‘precepts’ genoemd, en in het Nederlands ‘richtlijnen’ of ‘leefregels’.)

KERNGEMEENSCHAP EN UITGEBREIDE GEMEENSCHAP
De leden van de Orde zijn leken (mannen en vrouwen), monniken en nonnen, de vier traditionele groeperingen in de boeddhistische sangha (meditatiegemeenschap). Binnen de Orde wordt geen onderscheid gemaakt tussen deze groepen; zij hebben een volkomen gelijkwaardige positie.
Wel wordt er een ander onderscheid gemaakt: dat tussen leden van de kerngemeenschap (of kernleden) en leden van de uitgebreide gemeenschap. De kernleden hebben de 14 aandachtsoefeningen in een officiële ceremonie aangenomen. Zij nemen medeverantwoordelijkheid op zich voor de verdere ontwikkeling van hun sangha, en/of voor enigerlei vorm van geëngageerd boeddhisme. Ook hebben zij beloofd per jaar minstens zestig dagen van aandacht te houden, het liefst in sangha-verband. Hiervoor is al verteld wat het doel en het belang van deze dagen is. Deze leden dragen bij officiële gelegenheden een bruin jasje. Zo’n jasje dient in de eerste plaats als een soort herinnering voor de drager of draagster zelf: welke intenties heb ik ook al weer uitgesproken toen ik toetrad tot de kerngemeenschap van de Orde? Daarnaast is een bruin jasje een teken voor anderen dat de drager of draagster beschikbaar is om desgewenst steun te geven bij de oefening van het leven in aandacht, en vragen te beantwoorden over het onderricht en de sangha van Thich Nhat Hanh.
De leden van de uitgebreide gemeenschap hebben de veertien aandachtsoefeningen niet in het openbaar aangenomen. Wel hebben zij deze een belangrijke plaats in hun leven gegeven, en voelen zij zich verbonden met Thay (zoals Thich Nhat Hanh door zijn leerlingen genoemd wordt) en zijn werk. Er is een verschil tussen kernleden en leden van de uitgebreide gemeenschap in rechten en plichten, maar niet noodzakelijkerwijze in de mate waarin ze leven in aandacht in de praktijk brengen en zich inzetten voor de sangha.

TOETREDING TOT DE ORDE
Wat betreft het lidmaatschap van de uitgebreide gemeenschap: hier zijn geen officiële normen voor en er is ook geen duidelijk moment waarop iemand lid wordt. Je zou kunnen zeggen, dat mensen hier lid van zijn als zij zich verbonden voelen met Thay, de sangha en Plum Village; als leven in aandacht, zoals Thay dat leert, een belangrijke plaats in hun leven inneemt (waaronder het werken met de vijf en de veertien aandachtsoefeningen); als ze regelmatig deelnemen aan gemeenschappelijke meditatieavonden, dagen van aandacht, retraites, en dergelijke; en, tenslotte, als ze zich lid voelen.
Wat betreft het lid worden van de kerngemeenschap ligt het wat anders. Lange tijd is het zo geweest dat iemand gevraagd werd voor het kernlidmaatschap. Thich Nhat Hanh en zijn naaste medewerkers kenden toen de mensen die daarvoor in aanmerking kwamen nog persoonlijk. Dat is al geruime tijd niet meer zo. Daarom is het steeds meer de gewoonte geworden dat de mensen die graag kernlid willen worden dat zelf te kennen geven. De laatste jaren was het dan voldoende als één of een aantal kernleden zo’n aanvraag ondersteunde. Maar nu is er een procedure in ontwikkeling waarbij de verantwoordelijkheid voor de toetreding van nieuwe kernleden bij de hele kerngemeenschap gelegd wordt, met een adviserende stem voor de trouwe leden van de uitgebreide gemeenschap. Dit ligt ook in de lijn van een andere ontwikkeling die zichtbaar wordt: Thay draagt steeds meer verantwoordelijkheid over aan zijn sangha. Wie meer wil weten over het toetreden tot de Orde kan zich wenden tot de contactpersonen die hieronder genoemd worden.

CONTACT
Contactpersoon voor Nederland is Françoise Pottier, Van der Woudestraat 23, 1815 VT Alkmaar, e-mail: info@aandacht.net, voor Vlaanderen Odette Bauweleers, Van Schoonbekestraat 39, 2018 Antwerpen, tel. 03 - 257 25 98, e-mail: odette.bauweleers@antwerpen.be

LITERATUUR
- In het boekje Interbeing. Fourteen Guidelines for Engaged Buddhism staan de veertien aandachtsoefeningen (een versie uit 1993 en een uitgebreidere versie uit 1998), met een commentaar van Thich Nhat Hanh.
- Er was ook een Nederlandse vertaling: Tiep Hien, Boeddhisme in 14 Poorten. (een versie uit 1987), maar deze is uitverkocht.
- Interessante informatie over de ontstaansgeschiedenis van de Orde is te vinden in het boek Learning True Love de autobiografie van zuster Chan Khong.