Mindfulness in de traditie van Thich Nhat Hanh

Blog – De vreugde van gewoon normaal te zijn

Blog – De vreugde van gewoon normaal te zijn

Toen ik voor het eerst met boeddhisme kennismaakte, dacht ik dat verlichting een soort bijzondere, bovennatuurlijke staat van geest was waar je je gewoon voortdurend goed voelde en niets je kon verstoren. Lang probeerde ik heel hard mijn geest in deze zen-modus te dwingen. 

Ik kon er heel dicht bij raken, maar op het einde glipte het me telkens weer door de vingers. Als ik net dat beetje harder zou proberen, dan zou alles als bij toverslag opklaren en dan zou ik die uiteindelijke doorbraak bereiken. Maar des te harder ik probeerde, des te verder weg leek mijn doel te zijn. Op een bepaald moment, probeerde ik zo hard mijn geest te controleren, dat ik me helemaal nog maar gespannen kon voelen. Ik wist niet meer wat te doen met mezelf. Ik kon mezelf geen houding meer geven. Wat ik ook probeerde, ik raakte er maar niet. Na een tijdje werd het me duidelijk, dat het zo niet verder kon.

Ik beseft dat ik vast zat in mijn ideeën over verlichting. En, zoals de Boeddha leert, verkeerde opvattingen zijn de oorzaak van alle lijden. De Boeddha leert ons ook dat alles veranderlijk is. Zo ook is er geen enkele geestestoestand die niet verandert. Om het eenvoudig te zeggen: je kan je gevoel niet forceren. Achter geluk aanlopen, maakt het enkel moeilijker te bereiken. Verlichting is geen onveranderlijke geestestoestand, maar eerder een acceptatie van het feit dat alles voortdurend verandert. Je begrijpt hoe die continue overgang in zijn werk gaat en je hebt daar vrede mee. Je probeer niet langer een ‘bijzondere’ staat van geest te bereiken. Je bent gewoon tevreden met je ‘gewone’ gedachten en gevoelens. Geest van de Boeddha, alledaagse geest, zo gaat het gezegde.

Een jonge monnik deed hard zijn best om te mediteren, maar het lukte hem maar niet zijn geest helder te krijgen. Gefrustreerd ging hij naar zijn meester en zei: ‘Meester, meester, mijn geest is zo afgeleid, ik kan me geen moment concentreren!’ De meester antwoordde kalm: ‘Geen zorgen, het gaat voorbij.’ Een week later, ervaarde hij een doorbraak. Zijn geest was kristalhelder en zijn meditatie ging vlot en eenvoudig. Trots ging hij weerr naar zijn meester en zei: ‘Meester, meester, mijn meditatie gaat zo goed Mijn geest is zo stil en helder!’ De meester antwoordde kalm: ‘Geen zorgen, het gaat voorbij.’

Een buitengewone staat van geest proberen bereiken is niet verlichting, het is escapisme. Je bent niet tevreden met hoe je je gewoonlijk voelt. Je wilt ontsnappen aan de banaliteit van het leven van alledag. Je wilt iets meer, iets diepers dan je alledaagse beleving. Dit is dwaas. Er is niets ‘anders’. De Boeddha leert dat er enkel te accepteren valt wat er reeds is, hier en nu. Loop niet achter iets speciaals aan, niet op materieel vlak, maar ook op emotioneel en spiritueel vlak.

Verlichting komt niet met buitengewone gevoelens. Verlichting komt als je de buitengewone natuur begint te zien van die dingen waarvan je eerst dacht dat ze gewoon normaal en alledaags waren. Je ziet een eenvoudige bloem, en je glimlacht naar de schoonheid van de schepping. En in je innerlijke wereld kan je de schoonheid inzien van de constante stroom van emoties en geestestoestanden. Je gedachten en gevoelens, je vreugde en zelfs je verdriet en woede, ze verbinden je met het leven. Zonder hen zou je niet verlicht zijn, je zou een zombie zijn, een robot! En zelfs als het mogelijk zou zijn om in eeuwige gelukzaligheid te leven, waarom zou je dat willen? Je zou gewoon vastzitten in je eigen bubbel, en totaal niet in contact staan met wat er rondom je gebeurt. Je zou geen idee hebben hoe wonderbaarlijk het is om gewoon te leven en te kunnen ademhalen, lopen, voelen, zingen en dansen.

Lijden komt niet van onaangename geestestoestanden. Lijden komt van niet te weten hoe onze geest werkt. Na regen komt zonneschijn, en omgekeerd. Er is verdriet en er is geluk. Het één gaat niet zonder het ander. Jammer genoeg denken we meestal dat er iets mis is met verdriet en onaangename gevoelens, terwijl ze juist heel juist zijn. Al onze gedachten en gevoelens maken ons menselijk, en dat is onvoorstelbaar, onverklaarbaar mooi.

Daarom leert boeddhisme ons dat we al verlicht zijn. We hebben de Boeddhanatuur al van bij onze geboorte. We moeten gewoon onze Boeddhanatuur erkennen. Boeddhanatuur is gewoon menselijke natuur. Loop er niet langer van weg, en zie er gewoon de schoonheid van in. Zoals Zenmeester Lin Ji zegt: ‘Wees gewoon normaal.’ Probeer niet bijzonder te zijn, maar zie de vreugde van gewoon normaal te zijn.

En dus vandaag de dag gebruik ik meditatie niet meer om een buitengewone ‘innerlijke vrede’ te vinden. Wanneer ik blij ben, ben ik gewoon blij. Wanneer ik zin heb om te zingen, dan zing ik gewoon. Wanneer ik rust nodig heb, dan rust ik. En als ik droevig ben, dan ben ik me er gewoon bewust van dat ik droevig ben en ik probeer te begrijpen waar het vandaan komt. Ik probeer het niet langer weg te mediteren. Ik probeer hooguit erachter te komen wat eventueel een vaardige manier zou kunnen zijn om dergelijke situaties in het vervolg te voorkomen. En als dat te hoog gegrepen is, dan aanvaard ik dat ook gewoon. ‘Geen zorgen, het gaat voorbij.’

In het Engels gepubliceerd (The Joys of Just Being Normal) in de nieuwsbrief van Wake Up International door Gijs van den Broeck, januari 2018